عیار طلا چیست؟ فرق ۱۸ و ۲۴ عیار و معنی عدد ۷۵۰
عیار طلا چیست؟
عیار واحدی است که خلوص طلا را نشان می‌دهد. مبنای آن عدد ۲۴ است. طلای خالص ۲۴ عیار است و هر عیار کمتر، یعنی یک بیست‌وچهارم از وزن قطعه فلز دیگر است. پس:
- طلای ۲۴ عیار: ۲۴ قسمت از ۲۴ قسمت طلاست، یعنی ۱۰۰٪ (در عمل حدود ۹۹٫۹٪).
- طلای ۱۸ عیار: ۱۸ قسمت از ۲۴ قسمت طلاست، یعنی ۷۵٪.
- طلای ۱۴ عیار: ۱۴ قسمت از ۲۴، یعنی حدود ۵۸٫۳٪.
محاسبه ساده است: عیار را بر ۲۴ تقسیم کنید. برای ۱۸ عیار: ۱۸ تقسیم بر ۲۴ می‌شود ۰٫۷۵، یعنی ۷۵٪. بقیه‌ی قطعه، یعنی ۲۵٪، فلزهای دیگری مثل مس و نقره و پالادیوم است که در آلیاژ می‌آیند.
عدد ۷۵۰ روی طلا یعنی چه؟
به‌جز عیار، خلوص طلا را با عدد هزارم هم می‌گویند. در این سیستم، ۱۸ عیار می‌شود ۷۵۰، چون ۷۵۰ تقسیم بر ۱۰۰۰ می‌شود ۰٫۷۵ یا ۷۵٪. بنابراین «طلا ۷۵۰» و «طلا ۱۸ عیار» یک چیز هستند. این عدد را بسیاری از کارگاه‌ها و کشورها روی قطعه حک می‌کنند و مهر عیار نامیده می‌شود. سایر مقادیر رایج در این سیستم عبارت‌اند از ۵۸۵ برای ۱۴ عیار، ۹۱۶ برای ۲۲ عیار و ۹۹۹ برای ۲۴ عیار.
اگر روی قطعه‌ای عدد ۷۵۰ دیدید، یعنی سازنده ادعا می‌کند آن قطعه ۱۸ عیار است. این مهر به‌تنهایی دلیل کامل اصالت نیست، چون مهر را باید یک مرجع معتبر یا عیارسنج تأیید کند. برای اطمینان، فاکتور معتبر و ضمانت فروشنده هم لازم است.
جدول عیارهای رایج
| عیار | درصد طلای خالص | عدد هزارم | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| ۲۴ | ۹۹٫۹٪ | ۹۹۹ | شمش و سکه، سرمایه |
| ۲۲ | حدود ۹۱٫۶٪ | ۹۱۶ | بعضی زیورهای سنتی |
| ۲۱ | ۸۷٫۵٪ | ۸۷۵ | بعضی کشورهای منطقه |
| ۱۸ | ۷۵٪ | ۷۵۰ | زیورآلات رایج در ایران |
| ۱۴ | حدود ۵۸٫۳٪ | ۵۸۵ | بعضی کشورها |
جدول فقط نسبت‌های ریاضی عیار را نشان می‌دهد و کاربرد رایج هر عیار در بازارهای مختلف فرق می‌کند. در بازار ایران زیور معمولاً ۱۸ عیار ساخته می‌شود.
فرق طلای ۱۸ و ۲۴ عیار
طلای ۲۴ عیار خالص است، رنگ زرد پررنگ و درخشان دارد، ولی بسیار نرم است. زیورآلاتی که از آن ساخته شود، با کمترین فشار خم می‌شود و خراش می‌خورد. به همین دلیل ۲۴ عیار بیشتر برای شمش، سکه و سرمایه استفاده می‌شود.
طلای ۱۸ عیار با ۲۵٪ فلز دیگر ترکیب شده است. این ترکیب آن را سفت‌تر می‌کند، بنابراین شکل خود را بهتر نگه می‌دارد و نگین را محکم‌تر در جایش می‌گیرد. رنگ ۱۸ عیار کمی ملایم‌تر از ۲۴ عیار است. بیشتر زیورها، از انگشتر تا گردنبند و دستبند، ۱۸ عیار ساخته می‌شوند.
چرا زیورآلات معمولاً ۱۸ عیارند؟
دو دلیل اصلی دارد.
اول، استحکام. زیوری که هر روز پوشیده می‌شود، با میز، لباس و دستگیره برخورد می‌کند. طلای ۲۴ عیار در این شرایط زود خراش برمی‌دارد و خم می‌شود. ۱۸ عیار تعادل خوبی بین ارزش طلا و محکمی ایجاد می‌کند.
دوم، امکان ساخت طرح‌های دقیق. جزئیات ریز، نگین‌گذاری و مفصل‌بندی در طلای نرم دشوار است. آلیاژ ۱۸ عیار این کارها را ممکن می‌کند و طرح‌ها ماندگارتر می‌شوند.
این به معنای بی‌ارزش بودن ۱۸ عیار نیست. ۷۵٪ از وزن آن طلای خالص است و قیمتش بر اساس همین نسبت حساب می‌شود.
رنگ طلا و عیار
عیار و رنگ دو چیز جدا هستند. طلای ۱۸ عیار می‌تواند زرد، سفید یا رزگلد باشد. تفاوت رنگ‌ها از نوع فلزهای ۲۵٪ باقی‌مانده می‌آید، نه از مقدار طلا. مثلاً مس رنگ را به رزگلد نزدیک می‌کند و فلزهای روشن آن را به سفید. بنابراین هر سه رنگ با عیار ۱۸ مقدار طلای خالص یکسانی دارند.
عیار روی قطعه و فاکتور؛ چطور بخوانیم؟
اطلاعات عیار در دو جا آمده است: روی خود قطعه و روی فاکتور.
روی قطعه: مهر ریز حک‌شده. معمولاً عدد ۷۵۰ برای ۱۸ عیار و گاهی نشان کارگاه. این مهر را در جای کم‌دید، مثل داخل حلقه، پشت پلاک یا کنار قفل می‌گذارند. با ذره‌بین ساده دیده می‌شود. نبودن مهر روی بعضی قطعه‌های کوچک ممکن است ناشی از اندازه‌ی کوچک آن‌ها باشد و لزوماً مشکل نیست.
روی فاکتور: فاکتور معتبر عیار، وزن، اجرت و مشخصات قطعه را می‌نویسد. عیار فاکتور با عیار صفحه‌ی محصول و مهر قطعه باید هم‌خوان باشد. اگر نبود، از فروشنده بپرسید.
در مانا گلد عیار و وزن هر قطعه در صفحه‌ی محصول نوشته شده و فاکتور معتبر با مهر و امضای فروشگاه همراه قطعه است. ضمانت اصالت هم اصالت و سلامت فیزیکی قطعه را شامل می‌شود.
عیار و قیمت؛ چرا ۱۸ عیار با ۲۴ عیار قیمت یکسان ندارد؟
قیمت طلا بر اساس مقدار طلای خالص حساب می‌شود. هر گرم طلای ۱۸ عیار ۷۵٪ طلای خالص دارد، پس قیمت هر گرم آن حدود سه‌چهارم قیمت هر گرم طلای ۲۴ عیار است. به همین دلیل بازار قیمت طلای ۱۸ عیار را جدا از ۲۴ عیار اعلام می‌کند.
قیمت نهایی یک زیور فقط قیمت طلا نیست. از وزن ضرب در قیمت روز هر گرم طلای ۱۸ عیار شروع می‌شود و بعد اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات اضافه می‌شود. برای دیدن اثر وزن و اجرت بر قیمت، ماشین حساب قیمت طلا را امتحان کنید. چون قیمت طلا هر روز تغییر می‌کند، عدد ثابتی در این مقاله نمی‌آید.
مقدار طلای خالص در یک قطعه را چطور حساب کنیم؟
اگر وزن و عیار قطعه را بدانید، مقدار طلای خالص آن را می‌شود حساب کرد: وزن ضرب در عیار تقسیم بر ۲۴. مثال فرضی: قطعه‌ای ۱۰ گرمی با عیار ۱۸ حدود ۷٫۵ گرم طلای خالص دارد، چون ۱۰ ضرب در ۱۸ تقسیم بر ۲۴ می‌شود ۷٫۵. بقیه‌ی وزن، یعنی ۲٫۵ گرم، فلزهای دیگر آلیاژ است. این محاسبه نشان می‌دهد چرا دو قطعه‌ی هم‌وزن با عیار متفاوت ارزش طلای متفاوتی دارند. این مثال برای فهم روش است و وزن واقعی هیچ قطعه‌ای نیست. وزن و عیار قطعه‌های فروشگاه را در صفحه‌ی هر محصول ببینید.
عیار و قیراط؛ دو چیز متفاوت
واژه‌ی «قیراط» گاهی با عیار قاطی می‌شود، ولی دو مفهوم جداست. عیار (Karat) خلوص طلا را نشان می‌دهد و عددی از ۲۴ است. قیراط (Carat) واحد وزن سنگ‌های قیمتی است و هر قیراط حدود ۰٫۲ گرم است. بنابراین وقتی می‌گویند «الماس یک قیراطی»، منظور وزن الماس است، نه خلوص طلا. و وقتی می‌گویند «طلا ۱۸ عیار»، منظور خلوص طلاست. اگر زیوری هم نگین قیراطی و هم طلای ۱۸ عیار دارد، این دو عدد به دو چیز مختلف اشاره می‌کنند.
عیار و قیمت لحظه‌ای
قیمت طلا هر روز و حتی در طول روز تغییر می‌کند و بازار قیمت‌ها را جدا برای ۱۸ عیار و ۲۴ عیار اعلام می‌کند. اگر قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار را بدانید، می‌توانید قیمت تقریبی طلای خام یک قطعه را با ضرب در وزن حساب کنید. بعد اجرت، سود و مالیات اضافه می‌شود. بنابراین دو قطعه‌ی هم‌عیار و هم‌وزن در یک فروشگاه فقط به‌خاطر اجرت و طرح قیمت متفاوتی دارند. این مقاله قیمت لحظه‌ای نمی‌دهد، چون عدد در چند ساعت کهنه می‌شود.
چطور عیار را راستی‌آزمایی کنیم؟
برای اطمینان از عیار یک قطعه چند راه هست و هر کدام محدودیتی دارد.
مهر روی قطعه: نشانه‌ی ادعای سازنده است و نمی‌توان فقط به آن تکیه کرد.
فاکتور معتبر: عیار، وزن و مشخصات را به‌صورت مکتوب ثبت می‌کند و مسئولیت فروشنده را مشخص می‌کند.
ضمانت فروشنده: اصالت قطعه را متعهد می‌شود.
عیارسنجی نزد زرگر یا آزمایشگاه: دقیق‌ترین راه برای اطمینان قطعی است.
تست‌های خانگی مثل آهن‌ربا و سرکه محدودند و جای عیارسنجی را نمی‌گیرند. توضیح بیشتر درباره‌ی اینکه چطور اصالت را بسنجیم، در مقاله‌ای جداگانه در وبلاگ می‌آید.
خرید آنلاین و عیار
در خرید آنلاین قطعه را در دست ندارید، پس اطلاعات مکتوب اهمیت بیشتری دارند. عیار و وزن را در صفحه‌ی محصول بخوانید، فاکتور معتبر را در زمان تحویل بگیرید و ببینید عیار آن با صفحه‌ی محصول یکی است. فروشگاه معتبر آدرس، شماره‌ی تماس و ضمانت اصالت مشخص دارد. مانا گلد هم فروشگاه حضوری در استارمال کرج دارد و می‌توانید قطعه را از نزدیک ببینید.
طلا زینتی یعنی چه؟
«طلا زینتی» به زیورآلاتی گفته می‌شود که برای پوشیدن ساخته شده‌اند، نه برای سرمایه‌گذاری. این قطعه‌ها معمولاً ۱۸ عیارند و علاوه بر قیمت طلا، اجرت ساخت دارند. تفاوت اصلی طلای زینتی با شمش و سکه این است که بخشی از قیمت پرداختی بابت طراحی و ساخت است. اگر هدف شما زیور است، این مسئله طبیعی است. اگر هدفتان صرفاً سرمایه‌گذاری است، شمش و سکه با اجرت کمتر هستند. در هر دو حالت فاکتور معتبر را نگه دارید.
طلای ۱۸ عیار رنگش ثابت می‌ماند؟
طلای ۱۸ عیار در مقایسه با فلزهای معمولی رنگ ثابتی دارد و زنگ نمی‌زند. طلای خالص با اکسیژن واکنش نمی‌دهد. با این حال فلزهای همراه آن در آلیاژ، مثل مس، می‌توانند با عرق، عطر و مواد شیمیایی واکنش بدهند و سطح قطعه را کدر کنند. این کدری معمولاً با شست‌وشوی ملایم برطرف می‌شود و به معنای کم‌عیار بودن قطعه نیست. اگر قطعه‌ای ناگهان لکه‌های سیاه یا سبز پایدار پیدا کرد که با شست‌وشو پاک نشد، آن را نزد زرگر ببرید.
آیا همه‌ی قطعه‌ها دقیقاً ۱۸ عیارند؟
عیار واقعی هر قطعه می‌تواند اندکی از عدد اسمی فاصله داشته باشد، چون ساخت و آلیاژ دقت کامل ندارد و در استانداردها معمولاً کمی تلرانس مجاز است. از همین رو مرجع اصلی خلوص، فاکتور و عیارسنجی معتبر است. اگر می‌خواهید عیار قطعه‌ای را مطمئن شوید، نزد عیارسنج یا زرگر معتبر ببرید. روش‌های خانگی مثل سرکه و آهن‌ربا قطعی نیستند و جای عیارسنجی را نمی‌گیرند.
عیار پایین‌تر از ۱۸ در زیورآلات
در بعضی بازارها زیورهایی با عیار ۱۴ یا ۱۰ هم عرضه می‌شود. این قطعه‌ها سفت‌ترند و قیمت هر گرمشان کمتر است، چون درصد طلای خالص کمتری دارند. اگر عیاری پایین‌تر از ۱۸ می‌خرید، باید قیمت را بر اساس همان عیار بسنجید و آن را با ۱۸ عیار مقایسه نکنید. اگر فروشنده‌ای عیار را نمی‌گوید یا فاکتور نمی‌دهد، خرید را عقب بیندازید. قطعه‌های مانا گلد ۱۸ عیارند و عیار هر کدام در صفحه‌ی محصول آمده است.
اشتباه‌های رایج درباره‌ی عیار
- فکر کردن به اینکه ۱۸ عیار «طلای کم‌ارزش» است. ۷۵٪ آن طلای خالص است.
- باور اینکه رنگ زردتر یعنی عیار بالاتر. رنگ به آلیاژ بستگی دارد.
- خرید زیور ۲۴ عیار برای استفاده‌ی هر روز. نرم است و خراش می‌خورد.
- اکتفا به مهر ۷۵۰ بدون فاکتور معتبر.
- مقایسه‌ی قیمت دو قطعه با عیار متفاوت.
- نخواندن عیار در فاکتور.
نکته‌ی پایانی
عیار یکی از چند عددی است که باید هنگام خرید طلا بدانید. عیار، وزن و درصد اجرت سه عدد اصلی فاکتورند. اگر این سه عدد روشن باشند، هم قیمت قابل مقایسه است و هم می‌توانید مطمئن باشید برای چه چیزی پول می‌دهید. به عیار قطعه، یعنی ۷۵۰ برای ۱۸ عیار، اعتماد کنید ولی آن را با فاکتور معتبر تکمیل کنید.
چند سؤال پیش از خرید
عیار قطعه چند است و کجا نوشته شده؟ وزن دقیق چند گرم است؟ فاکتور عیار و وزن را می‌نویسد؟ مهر قطعه کجاست؟ ضمانت اصالت چه چیزی را شامل می‌شود؟ این پرسش‌ها از هر فروشنده‌ای معقول است. انگشتر و گردنبند از رایج‌ترین قطعه‌هایی هستند که خریدارها عیارشان را می‌پرسند. صفحه‌ی انگشتر طلا و گردنبند طلا را ببینید و برای مشاوره پیش از خرید با 0912 060 6294 تماس بگیرید.
پرسش‌های متداول
طلا ۷۵۰ چند عیار است؟ ۱۸ عیار. عدد ۷۵۰ یعنی ۷۵۰ قسمت طلای خالص در هر هزار قسمت قطعه.
طلای ۱۸ عیار چند درصد طلاست؟ ۷۵٪. عیار را بر ۲۴ تقسیم کنید: ۱۸ بر ۲۴ می‌شود ۰٫۷۵.
چرا زیورآلات ۲۴ عیار نیستند؟ طلای ۲۴ عیار نرم است و در استفاده‌ی روزمره خم و خراشیده می‌شود. ۱۸ عیار سفت‌تر و مناسب‌تر است.
رنگ طلا نشان‌دهنده‌ی عیار است؟ نه. رنگ به نوع فلزهای آلیاژ بستگی دارد. طلای ۱۸ عیار می‌تواند زرد، سفید یا رزگلد باشد.
قیراط با عیار یکی است؟ نه. عیار خلوص طلا را می‌گوید و قیراط واحد وزن سنگ‌های قیمتی است.
چطور مقدار طلای خالص یک قطعه را حساب کنم؟ وزن را در عیار ضرب کنید و بر ۲۴ تقسیم کنید. مثلاً ۱۰ گرم ۱۸ عیار حدود ۷٫۵ گرم طلای خالص دارد.
عیار را کجا ببینم؟ روی خود قطعه (مهر ۷۵۰)، روی فاکتور و در صفحه‌ی محصول.
عیار چه اثری روی قیمت دارد؟ قیمت بر اساس مقدار طلای خالص شروع می‌شود. طلای ۱۸ عیار حدود سه‌چهارم قیمت هر گرم ۲۴ عیار است. بعد اجرت، سود و مالیات اضافه می‌شود.