تمیز کردن طلا در خانه و راهنمای نگهداری درست از زیورآلات

چرا طلا کدر می‌شود؟

طلای خالص تقریباً با هیچ چیز واکنش نمی‌دهد، ولی زیوری که می‌پوشیم طلای خالص نیست. در طلای ۱۸ عیار هفتاد و پنج درصد وزن قطعه طلاست و بقیه فلزهای دیگر مثل مس و نقره است که برای استحکام و رنگ اضافه می‌شود. همین فلزهای همراه ممکن است در تماس با رطوبت، عرق و مواد شیمیایی کمی تیره شوند. اما بیشتر وقت‌ها چیزی که طلا را کدر نشان می‌دهد خود طلا نیست، لایه‌ای از آلودگی است که روی سطح می‌نشیند. این لایه از این منابع می‌آید:

• چربی و عرق پوست که روی سطح فلز می‌ماند.
• کرم، لوسیون، ضدآفتاب و عطر.
• صابون و شامپو که لایه‌ی نازکی از کف خشک‌شده روی طلا باقی می‌گذارند.
• گردوخاک و پرز لباس که در گوشه‌ها و شیارها جمع می‌شود.
• مواد آرایشی و لاک و رنگ.

خوشبختانه تمام این‌ها با آب و صابون ملایم پاک می‌شوند.

روش تمیز کردن طلا در خانه

این روش برای بیشتر زیورهای طلای ساده و بدون نگین مناسب است.

1. یک کاسه آب ولرم بردارید. آب داغ لازم نیست.

2. چند قطره مایع ظرفشویی ملایم یا شامپوی بچه به آب اضافه کنید و هم بزنید.

3. زیور را ده تا پانزده دقیقه در آب بگذارید تا چربی و آلودگی نرم شود.

4. با مسواک نرم، مخصوصاً مسواک بچه، گوشه‌ها و شیارها را آرام بشویید. فشار زیاد نیاورید.

5. زیور را زیر آب ولرم بشویید تا کف کاملاً برود. در حین شست‌وشو هرگز روی سینک باز نایستید و برای زیورهای ریز و ظریف توری یا کاسه‌ی کوچک زیر آن بگذارید.

6. با پارچه‌ی نرم و بدون پرز یا دستمال میکروفایبر کاملاً خشکش کنید.

7. اگر هنوز کمی کدر است، یک بار دیگر تکرار کنید یا با پارچه‌ی نرم آرام برق بیندازید.

اگر زیورتان زنجیر نازک دارد، آن را در ظرفی جدا بشویید تا گره نخورد.

براق کردن طلا؛ چه کارهایی کمک می‌کند؟

بعد از شست‌وشو، یک دستمال نرم و خشک ابزار مناسب برای براق کردن است. حرکت دایره‌وار ملایم کافی است. نیازی به مواد صیقل قوی نیست و مواد زبر می‌توانند سطح طلا را خط‌خطی کنند. اگر زیورتان مات و برس‌خورده طراحی شده، آن را براق نکنید، چون طرح اصلی را تغییر می‌دهید. هر قطعه‌ای ظاهر اصلی خودش را دارد و هدف شما فقط پاک کردن آلودگی است، نه تغییر سطح.

چه چیزهایی را برای تمیز کردن طلا استفاده نکنید؟

• سفیدکننده و مواد کلردار. کلر می‌تواند به فلزهای همراه طلا آسیب بزند و رنگ آن را تغییر دهد.
• خمیردندان. بیشتر خمیردندان‌ها ذرات ساینده دارند و ریز خط می‌اندازند.
• مواد پاک‌کننده‌ی قوی و جوهر نمک.
• پارچه‌ی زبر، اسکاچ و برس سیمی.
• ماشین ظرفشویی و ماشین لباسشویی.
• دستگاه التراسونیک خانگی برای قطعه‌های نگین‌دار، مگر اینکه زرگر تأیید کرده باشد.

تمیز کردن زیور نگین‌دار

قطعه‌هایی که نگین دارند باید ملایم‌تر تمیز شوند. نگین‌ها و جای نگین حساس‌ترند و فشار یا حرارت می‌تواند آن‌ها را شل کند.

• فقط آب ولرم و صابون ملایم استفاده کنید.
• زیور را مدت طولانی در آب نگذارید. چند دقیقه کافی است.
• با مسواک خیلی نرم فقط اطراف نگین را آرام بکشید.
• نگین‌های مرواریدی و بعضی سنگ‌های رنگی با آب و مواد شوینده آسیب می‌بینند. برای این قطعه‌ها فقط با پارچه‌ی نمدار و نرم پاک کنید.
• اگر نگین لق شده یا حس می‌کنید تکان می‌خورد، قطعه را نشویید و آن را نزد زرگر ببرید.

باز کردن گره زنجیر طلا

زنجیر نازک زود گره می‌خورد و عجله فقط گره را محکم‌تر می‌کند. این روش کمک می‌کند:

1. زنجیر را روی سطح صاف و تمیز، مثلاً یک ورق کاغذ یا پارچه‌ی صاف، بگذارید.
2. یک قطره روغن بچه یا روغن زیتون روی گره بچکانید تا لغزنده شود.
3. با دو سوزن نازک یا یک سوزن و ناخن، آرام و از دو جهت گره را شل کنید.
4. هر بار فقط کمی بکشید و صبور باشید. بیرون کشیدن سریع زنجیر را پاره می‌کند.
5. وقتی گره باز شد، زنجیر را با آب و صابون بشویید تا روغن برود.

اگر گره خیلی محکم است یا زنجیر خیلی ظریف است، بهتر است کار را به زرگر بسپارید. می‌توانید زنجیر طلا را ببینید و ضخامت‌های مختلف را مقایسه کنید. زنجیرهای ضخیم‌تر کمتر گره می‌خورند.

نگهداری درست زیور هنگام استفاده

تمیز کردن فقط نیمی از ماجراست. نحوه‌ی پوشیدن هم روی ماندگاری زیور اثر دارد.

حمام و دوش. آب تنها مشکلی ندارد، اما صابون و شامپو لایه‌ای روی طلا می‌گذارند و آن را کدر می‌کنند. بهتر است زیور را قبل از دوش درآورید.

استخر. کلر آب استخر برای طلا مناسب نیست و می‌تواند به فلزهای همراه آسیب بزند. پیش از رفتن به استخر زیور را درآورید.

ورزش. عرق زیاد و ضربه به زیور فشار می‌آورد. برای ورزش‌های سنگین زیور را درآورید.

کار خانه. مواد شوینده، سفیدکننده و ظرفشویی با طلا هم‌خوان نیستند. هنگام نظافت دستکش بپوشید یا انگشتر را درآورید.

آرایش و عطر. اول آرایش کنید و عطر بزنید، بعد زیور را بپوشید تا مواد آرایشی کمتر روی آن بنشیند.

خواب. برای زنجیر نازک و گوشواره‌های آویزان، خوابیدن با زیور می‌تواند باعث گره خوردن، پاره شدن یا کشیده شدن شود.

نگهداری زیور وقتی نمی‌پوشید

جای نگهداری هم اهمیت دارد.

• هر قطعه را جداگانه نگه دارید. اگر زیورها به هم بخورند خط می‌افتد.
• جعبه‌ی مخصوص زیور با پارچه‌ی نرم یا کیسه‌های پارچه‌ای انتخاب کنید.
• زنجیرها را به‌صورت باز نگه دارید یا از قلاب استفاده کنید تا گره نخورند.
• محل نگهداری را خشک و دور از رطوبت انتخاب کنید.
• اگر جعبه و فاکتور اولیه را دارید، آن‌ها را کنار هم نگه دارید. فاکتور معتبر مدرک اصالت و مشخصات قطعه است.
• زیور را در معرض نور مستقیم و گرمای زیاد قرار ندهید.

تفاوت کدر شدن و سیاه شدن

اگر زیور فقط مات و بی‌جلا شده، تمیز کردن همان روش بالاست. اما اگر پوست زیر زیور سیاه یا سبز می‌شود، چند دلیل ممکن است داشته باشد: واکنش فلزهای همراه با عرق، یا رطوبت و مواد آرایشی. این حالت معمولاً به کیفیت طلا ربطی ندارد و با تمیز کردن مرتب برطرف می‌شود. اما اگر زیور حتی بعد از شست‌وشوی کامل تیره می‌ماند یا رنگش تغییر کرده، بهتر است نزد زرگر ببرید و نظر او را بپرسید.

چه زمانی نزد زرگر ببریم؟

گاهی کار از دست ما برنمی‌آید و باید نظر متخصص گرفت. در این موارد قطعه را نزد زرگر ببرید:

• نگین لق شده یا افتاده است.
• قفل زنجیر یا گوشواره درست کار نمی‌کند.
• زنجیر پاره شده یا حلقه‌ای باز شده است.
• قطعه خم شده یا ترک دارد.
• تیرگی با شست‌وشوی ساده برطرف نمی‌شود.
• اندازه‌ی قطعه برایتان مناسب نیست و نیاز به تنظیم دارد.

پیشنهاد ما این است که این موارد را با زرگر مورد اعتماد خودتان در میان بگذارید. اگر درباره‌ی قطعه‌ای که از ما خریده‌اید پرسشی دارید، می‌توانید از طریق صفحه‌ی ضمانت شرایط ضمانت اصالت را بخوانید. ضمانت اصالت ما اصالت و سلامت فیزیکی قطعه را شامل می‌شود.

نگهداری انواع زیور

گردنبند. گردنبند طلا را شب‌ها درآورید و به‌صورت باز نگه دارید. قفل را بعد از پوشیدن چک کنید.

انگشتر. انگشتر طلا بیشتر از همه‌ی زیورها در تماس با آب و صابون و مواد شیمیایی است. هنگام شستن دست و کار خانه آن را درآورید و نگین را هر چند وقت یک بار بررسی کنید.

دستبند و النگو. این‌ها در معرض ضربه‌اند. هنگام کار با ابزار یا ورزش درشان بیاورید.

گوشواره. بعد از پوشیدن با پارچه‌ی نرم پاک کنید و گیره‌ها را نگه دارید.

پلاک و آویز. روی زنجیر ظریف فشار می‌آورند. زنجیر و حلقه‌ی اتصال را گاهی بررسی کنید.

برنامه‌ی نگهداری هفتگی، ماهانه و فصلی

نگهداری از طلا وقتی عادت شود، تقریباً زمانی نمی‌گیرد. این برنامه‌ی ساده را می‌توانید به سلیقه‌ی خودتان تغییر دهید.

هر بار پس از پوشیدن: زیور را با پارچه‌ی نرم و خشک پاک کنید. این کار عرق و چربی را پیش از آن‌که خشک شود برمی‌دارد و معمولاً مانع کدر شدن می‌شود. بعد زیور را جداگانه در جایش بگذارید.

هر دو تا چهار هفته: زیورهایی که زیاد می‌پوشید، به‌ویژه انگشتر و زنجیر، را با روش آب و صابون ملایم بشویید. زیورهایی که کمتر می‌پوشید به این شست‌وشوی مکرر نیاز ندارند.

هر دو تا سه ماه: قفل‌ها، حلقه‌های اتصال، گیره‌ی گوشواره و جای نگین‌ها را بررسی کنید. اگر چیزی شل شده یا حلقه‌ای کمی باز است، قبل از پوشیدن دوباره قطعه را نزد زرگر ببرید. پیدا کردن مشکل کوچک پیش از افتادن نگین یا پاره شدن زنجیر خیلی بهتر از دیر فهمیدن آن است.

آغاز هر فصل: وضعیت رطوبت محل نگهداری را ببینید. در فصل‌های مرطوب شمال یا حتی در حمام‌های بدون تهویه، رطوبت می‌تواند به زیور آسیب بزند. جعبه را در اتاق خشک نگه دارید.

نگهداری در سفر

هنگام سفر، بیشتر زیورها به‌خاطر بی‌دقتی در بسته‌بندی آسیب می‌بینند، نه به‌خاطر خود سفر. این نکته‌ها کمک می‌کنند:

• هر قطعه را در کیسه‌ی پارچه‌ای یا جیب جدا از جعبه‌ی سفری بگذارید.
• زنجیرها را از قفل به یک نی نوشیدنی بکشید و قفل را ببندید. این ترفند ساده از گره خوردن جلوگیری می‌کند.
• زیور ارزشمند را در چمدان بزرگ نگذارید و همراه خودتان نگه دارید.
• در هتل یا ساحل زیور را رها نکنید و قبل از آب‌تنی همه را درآورید.
• پیش از سفر مشخصات قطعه‌ها و فاکتورها را عکس بگیرید و جایی جدا از زیورها نگه دارید.

نگهداری زیور بچه

زیور کودک ظریف است و بچه‌ها زیاد با آب، غذا و خاک سروکار دارند. گردنبند و دستبند کودک را هنگام خواب درآورید تا گیر نکند. قطعه‌ها را مرتب بررسی کنید که قفل محکم باشد و آویزی لق نشده باشد، چون قطعه‌ی کوچکی که بیفتد برای کودک خطر دارد. بعد از بازی در خاک و ماسه هم زیور را با آب ولرم و صابون ملایم بشویید.

آیا طلای ۱۸ عیار بیشتر از ۲۴ عیار مراقبت می‌خواهد؟

طلای ۲۴ عیار نرم‌تر است و برای زیور روزمره کمتر استفاده می‌شود. در طلای ۱۸ عیار فلزهای همراه استحکام را بیشتر می‌کنند، پس زیور در برابر خط و ضربه مقاوم‌تر است. اما فلزهای همراه همان چیزی‌اند که ممکن است در تماس طولانی با عرق و مواد شیمیایی کمی رنگ عوض کنند. در عمل، برای زیور ۱۸ عیار مراقبت‌هایی که گفتیم کافی است و نیاز به روش خاصی ندارد. اگر درباره‌ی عیار و مهر قطعه کنجکاوید، مقاله‌ی عیار طلا را در وبلاگ ببینید.

جمع‌بندی

طلا به مراقبت پیچیده نیاز ندارد. آب ولرم، صابون ملایم، پارچه‌ی نرم و جای نگهداری خشک و جدا برای بیشتر زیورها کافی است. هر جا مشکلی دیدید که از عهده‌ی خانه خارج بود، به زرگر مراجعه کنید. هرچه زودتر به مشکل کوچک رسیدگی شود، زیور سالم‌تر و زیباتر می‌ماند.

عادت‌های ساده که ماندگاری زیور را بیشتر می‌کند

• هر چند هفته یک بار زیور را بشویید.
• بعد از هر بار پوشیدن با پارچه‌ی نرم پاک کنید.
• زیور را آخرین چیزی بپوشید و اولین چیزی که درمی‌آورید.
• هر چند ماه یک بار قفل‌ها و نگین‌ها را بررسی کنید.
• از خوابیدن با زیور ظریف پرهیز کنید.
• قطعه‌ها را جدا نگه دارید.

اشتباه‌های رایج در نگهداری طلا

• تصور اینکه طلا هرگز کثیف نمی‌شود و نیاز به مراقبت ندارد.
• استفاده از خمیردندان یا مواد ساینده برای براق کردن.
• شست‌وشو بالای سینک بدون محافظ.
• انداختن چند زیور با هم در یک کیسه.
• پوشیدن زیور هنگام کار با مواد شیمیایی.
• نادیده گرفتن لق شدن نگین یا قفل.

پرسش‌های متداول

چطور طلا را در خانه تمیز کنیم؟ قطعه را ده تا پانزده دقیقه در آب ولرم و صابون ملایم بگذارید، با مسواک نرم آرام بشویید، آبکشی کنید و با پارچه‌ی نرم خشک کنید.

چرا طلا سیاه یا کدر می‌شود؟ بیشتر وقت‌ها به‌خاطر چربی پوست، عرق، لوسیون و عطر است که روی سطح می‌نشیند. با شست‌وشوی ساده برطرف می‌شود.

آیا می‌شود طلا را با خمیردندان تمیز کرد؟ توصیه نمی‌کنیم، چون ذرات ساینده می‌توانند سطح طلا را خط‌خطی کنند.

زنجیر گره‌خورده را چطور باز کنیم؟ زنجیر را روی سطح صاف بگذارید، روی گره کمی روغن بچکانید و با دو سوزن نازک آرام باز کنید. اگر خیلی محکم است، نزد زرگر ببرید.

آیا با طلا دوش بگیریم؟ بهتر است نگیرید. آب مشکلی ندارد، ولی صابون و شامپو طلا را کدر می‌کنند.

طلای نگین‌دار را چطور بشوییم؟ با آب ولرم و صابون ملایم و مسواک خیلی نرم، فقط چند دقیقه. اگر نگین لق است، قطعه را نزد زرگر ببرید.